Er zijn componisten, zoals Vivaldi, die een tijdlang helemaal vergeten zijn geweest. Daarnaast zijn er componisten, zoals Charles Ives, die tijdens hun leven niet zo bekend waren, maar later des te meer. Er zijn ook componisten die vooral vanwege één of enkele composities een grote bekendheid gekregen hebben. In de laatste categorie vinden we Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736). Zijn Stabat mater heeft zijn duizenden verslagen. Ook de comedie La serva padrona heeft hem beroemd gemaakt, maar de rest van zijn werk is vandaag de dag nagenoeg onbekend. Het Stabat Mater is zelfs het meest gedrukte muziekwerk in de tweede helft van de achttiende eeuw.
![Pergolesi Pergolesi](../../../www.exmusica.nl/wp-content/uploads/2009/08/Pergolesi.jpg)
Pergolesi kreeg zijn eerste muzieklessen in zijn geboortestad Jesi. Ergens tussen 1720 en 1725 vertrok hij naar Napels, waar hij verder studeerde en later een aanstelling kreeg als kapelmeester. De rest van zijn korte leven verbleef hij hoofdzakelijk in Napels. Hij was vooral bekend als opera-componist, maar ook gooide hij hoge ogen met een mis die hem zelfs een nieuwe aanstelling opleverde na een succesvolle uitvoering in 1734 in Rome. Mogelijk was dit de plechtige mis die in 1732 in Napels uitgevoerd werd ter ere van St.-Emidius. St.-Emidius was tot beschermheilige van de stad uitgeroepen na twee zware aardbevingen. Om meer leed te voorkomen werd een groot aantal plechtigheden voor deze heilige georganiseerd. De mis, die enkel uit Kyrie en Gloria bestaat, is opgedeeld in een aantal delen, afwisselend voor koor (mp3 – bron) en solisten (mp3 – bron).
Vlak voor zijn dood in 1736 – hij werd slechts 26 jaar oud – schreef Pergolesi de cantate Orfeo, een Salve Regina en het Stabat Mater (mp3 – bron). Dit laatste werk heeft hem onsterfelijk gemaakt. De middeleeuwse tekst bezingt op dramatische wijze Maria, de moeder van Jezus, die aan de voet van het kruis haar Zoon ziet sterven. Het is geschreven voor twee solisten (sopraan en alt), strijkers en basso continuo. Er zijn zowel duetten (mp3 – bron), als solo-delen voor de sopraan (mp3 – bron) en de alt (mp3 – bron).
Blijkbaar was Johann Sebastian Bach geïnteresseerd in dit Stabat Mater van Pergolesi, die een leeftijdgenoot was van zijn oudste zoon, Wilhelm Friedemann. Bach gebruikte de muziek van het Stabat mater om er de tekst van Psalm 51 op te zetten: Tilge Höchster, Meine Sünden (mp3 – bron). Bach volgt de muziek van Pergolesi op de voet. Er zijn echter ook verschillen. Naast vele kleine aanpassingen op micro-niveau zijn de meest opvallende dat Bach de altviool een meer zelfstandige rol geeft en dat na het amen van Pergolesi, in mineur (mp3 – bron), nogmaals het amen volgt, maar nu in majeur (mp3 – bron). Hiermee krijgt deze boeiende samenwerking tussen twee grootmeesters van de toonkunst een stralende afsluiting.
Aanbevolen cd’s
Meer info: Bol.com of Amazon.com of Emusic.com
Meer info: Bol.com of Amazon.com of Emusic.com
Meer info: Bol.com of Amazon.com of Emusic.com
Meer info: Bol.com of Amazon.com of Emusic.com
Wie uitvoeringen van Bach’s Tilge Höchster, Meine Sünden wil vergelijken, kan op deze site terecht: www.bach-cantatas.com.